Lubelskie dalekie obserwacje

Co można zobaczyć na lubelskim horyzoncie?

Oto wykaz najdalszych obserwacji z woj. lubelskiego i najbliższych okolic (powyżej 100 km)

Lp. Miejsce obserwacji Najdalszy widoczny punkt Maksymalna odległość (model FAI)** Data Autor Linki do opublikowanych materiałów
1. Polichna
(Wzniesienia Urzędowskie)
Lodowy Szczyt 236 km 7.01.2022 Michał Skiba Facebook
2. Potok Wielki
(Wzniesienia Urzędowskie)
Gerlach 232,8 km 7.01.2022 Kamil Gołąb, Paweł Kłak, Michał Skiba, Rafał Tarnowski, Łukasz Wawrzyszko 1. Tatry z Potoka Wielkiego
2. https://do-swietokrzyskie.blogspot.com/2022/01/tatry-z-woj-lubelskiego-potok-wielki.html
pierwsza obserwacja 3.12.2021 (max. Lodowy Szczyt 227,5 km) Paweł Kłak
3. Karkówka/Węglin/Zdziechowice Pierwsze – kilka punktów w pobliżu granic miejscowości
(Wzniesienia Urzędowskie)
Gerlach 231,9 km 15.03.2020 (Węglin) Mariusz Pachla 1. Tatry z Karkówki
2. Tatry z Węglina
3. https://dalekieobserwacje.eu/tatry-z-wzniesien-urzedowskich-lychow-karkowka-200/
4. Tatry ze Zdziechowic – Facebook (10.11.2021)
5.11.2021; 10.11.2021 (Zdziechowice) Michał Skiba, Kamil Gołąb; Rafał Tarnowski
6.11.2021 (Karkówka – max. odległość) Łukasz Wawrzyszko, Kamil Gołąb
4. droga Salomin-Józefów (gm. Zaklików)
(Wzniesienia Urzędowskie)
Kończysta 231,2 km 12.10.2019* Michał Skiba* https://dalekieobserwacje.eu/tatry-wysokie-widziane-z-salomina-most-wanted/
5. okolice Salomina/Stare Baraki (gm. Zaklików)
(Wzniesienia Urzędowskie)
Kończysta 230,8 km 15.03.2020* Rafał Tarnowski* 1. Tatry z okolic Salomina
2. https://dalekieobserwacje.eu/tatry-wysokie-widziane-z-salomina-most-wanted/
pierwsza obserwacja Tatr 20.04.2018 (max. Gerlach 229,4 km) Michał Skiba

6.

Nowiny Horynieckie
(Roztocze Wschodnie)
Magura w Beskidach Skolskich 150,7 km 31.05.2013, 22.02.2019 Grzegorz Woźny Karpaty z Nowin Horynieckich
7. Wał Huty Różanieckiej
(Roztocze Wschodnie)
Wielka Rawka (wierzchołek 1302 m n.p.m.) 149,8 km 10.09.2019 Grzegorz Woźny 1. Karpaty z Wału Huty Różanieckiej
2. https://dalekieobserwacje.eu/panorama-karpat-z-walu-huty-rozanieckiej-roztocze-poludniowe/
11.10.2019
26.04.2020 Adam Sadlak
8. Łówcza
(Roztocze Wschodnie)
Rozsypaniec 142,4 km 29.09.2018 (max. Halicz 141,3 km) Grzegorz Kostur 1. Karpaty z Łówczy
2. https://dalekieobserwacje.eu/panorama-karpat-z-lowczy-na-roztoczu/
22.09.2019 Radosław Masłowski
9. Góra Hałańska
(Roztocze Wschodnie)
Kińczyk Bukowski 137,6 km 24.05.2020 Grzegorz Woźny Facebook
10. Susiec – wieża widokowa
(Roztocze Środkowe)
Magura Łomniańska 129,1 km 15.09.2019 Radosław Masłowski 1. Magura Łomniańska z Suśca
2. https://dalekieobserwacje.eu/magura-lomnianska-ua-z-susca-roztocze-srodkowe/

* – obserwacje bliżej położonych szczytów były wielokrotnie powtarzane przez różnych autorów
** – podane odległości są obliczone według sferycznego modelu Ziemi FAI, według elipsoidalnego modelu WGS84 odległości do Tatr są o 0,3 km większe

 

Tatry

Szczyty Tatr Wysokich są najdalszymi obiektami widocznymi z Wyżyny Lubelskiej, a co więcej – z terenu Polski nie ujrzymy Tatr z większej odległości. Można je dostrzec ze Wzniesień Urzędowskich na południe od Kraśnika, w okolicach miejscowości Salomin, Józefów, Łychów Gościeradowski, Karkówka, Zdziechowice i Potok Wielki na pograniczu województwa lubelskiego i podkarpackiego. Odległości wahają się od 224 do 236 km – obecny rekord to Lodowy Szczyt widziany z 236 km z Polichny. Nie można wykluczyć widoczności z jeszcze większego dystansu np. z Roztocza Zachodniego. Teoretycznie możliwa jest widoczność pomiędzy szczytami słowackich Tatr Wysokich a masztem RTCN w Bożym Darze – ze względu na rzadko występujące warunki widzialnościowo-refrakcyjne oraz niedostępność obiektu wykonanie takiej obserwacji byłoby bardzo trudne i możliwe raczej tylko w przeciwnym kierunku.

Kliknij tutaj, aby zobaczyć wpisy ze zdjęciami Tatr

 

Karpaty Wschodnie

Bieszczady, Góry Sanocko-Turczańskie i ukraińskie pasma Beskidów Brzeżnych widać z krawędzi Roztocza Środkowego i Wschodniego – m.in. z okolic miejscowości Susiec, Huta Różaniecka, Łówcza i Nowiny Horynieckie. Maksymalna odległość sięga ok. 150 km. Bliżej rozciągają się pasma Pogórza Karpackiego, widoczne w odległości kilkudziesięciu kilometrów.

Kliknij tutaj, aby zobaczyć wpisy ze zdjęciami Karpat Wschodnich

 

Góry Świętokrzyskie

Najniższe polskie góry z racji swojej wysokości nie są widoczne z aż tak dużych dystansów, jednak z wielu miejsc widać je z kilkudziesięciu kilometrów. Obszar widoczności ciągnie się od Roztocza Zachodniego w okolicach Janowa Lubelskiego, przez okolice Kraśnika, Opola Lubelskiego i Poniatowej, po Kazimierz Dolny, Janowiec i Parchatkę. Maksymalne odległości przekraczają 90 km (94 km do Łysicy z Parchatki), niewykluczona jest widoczność wieży na Łysej Górze z ponad 100 km na Roztoczu.

Kliknij tutaj, aby zobaczyć wpisy ze zdjęciami Gór Świętokrzyskich

 

Obiekty industrialne

Tereny z widocznością gór stanowią bardzo niewielki fragment ziemi lubelskiej. Poza nimi możemy liczyć na obserwacje wysokich obiektów utworzonych przez człowieka, takich jak kominy, maszty, elektrownie wiatrowe czy budynki. Ze względu na mniejsze rozmiary w porównaniu z górami, zasięg ich widoczności w tym regionie nie przekracza kilkudziesięciu kilometrów (z wyjątkiem pojedynczych obiektów umiejscowionych w górach, widocznych np. z Roztocza). Na stronie „Najwyższe obiekty” znajduje się lista tego typu obiektów, które można zaobserwować z okolic Lubelszczyzny. Najwyższe przekraczają wysokość 300 m i są widoczne z ok. 70 km. Warto tutaj wspomnieć o widokach poza granicę Polski – na przykład z okolic Chłopiatyna na Grzędzie Sokalskiej widoczne są zabudowania Lwowa, a z południowo-wschodnich krańców Roztocza Środkowego można dostrzec najwyższy lwowski obiekt, jakim jest wieża nadajnika na Wysokim Zamku.

 

Wzniesienia Roztocza i Wyżyny Lubelskiej

Ukształtowanie terenu, a zwłaszcza długie proste doliny rzek położone pomiędzy pasmami wzgórz powodują, że stosunkowo niskie wzniesienia są widoczne ze sporej odległości. Przykładowo Roztocze można zobaczyć ze wzgórz w miejscowości Krynica pomiędzy Krasnymstawem a Rejowcem z odległości ponad 50 km, a to dzięki dolinie Wieprza, wzdłuż której układa się linia obserwacji (zob. Roztocze z Krynicy).

 


Podziwiając panoramy z różnych punktów widokowych często nie zdajemy sobie sprawy, co można dostrzec daleko na horyzoncie.
Jak daleko rozciąga się widok? Zależy to od kilku głównych czynników:

  • krzywizny Ziemi
  • ukształtowania terenu
  • obecności obiektów naziemnych mogących zasłaniać widok (np. lasy, budynki) lub też mogących stanowić przedmiot obserwacji (wysokie maszty, kominy)
  • refrakcji atmosferycznej

Dodatkowo to, co w danym momencie zobaczymy, zależy od przejrzystości powietrza – obecnie w powietrzu pyły, duża wilgotność, a przypadku gór również niskie chmury sprawiają, że często nie widzimy tego, co powinno być widoczne w idealnych warunkach. O świcie i zmierzchu możemy ponadto liczyć na zwiększenie widzialności obiektów widocznych na tle nieba – Słońce podświetla wówczas niebo, na tle którego lepiej zarysowuje się linia horyzontu, a sama przejrzystość powietrza również ulega poprawie, gdyż Słońce nie oświetla bezpośrednio powietrza znajdującego się na linii obserwacji. Często, zwłaszcza w słoneczny dzień, gdy występują duże różnice temperatur między powietrzem a gruntem, pojawia się charakterystyczne falowanie i nieostrość obrazu spowodowane niejednorodnym załamywaniem się światła – odległe obiekty mogą zostać całkowicie rozmyte i przez to niewidoczne.

Kulistość Ziemi sprawia, że ze wzrostem odległości daleki obiekt coraz bardziej „chowa się” za horyzontem – widoczna jest jego coraz mniejsza część, aż zupełnie zniknie za widnokręgiem. Zasięg widoczności na terenie równinnym określa wzór d=(h(2R+h))^0,5 (h – wysokość nad Ziemią, R – promień Ziemi), a po uproszczeniu i podstawieniu promienia Ziemi otrzymujemy d≈3,57√h – w takiej postaci wzoru dla wysokości w metrach otrzymamy odległość w kilometrach. Z tej zależności wynika, że im wyżej nad Ziemią się znajdujemy, tym widzimy coraz dalej, a także im wyższy obiekt obserwujemy, tym jest on widoczny z większej odległości. Obserwując obiekt o wysokości H z punktu położonego na wysokości h, maksymalna odległość, z której go zobaczymy, jest sumą zasięgów widoczności dla obu punktów, czyli D≈3,57(√h+√H). Wzór nie uwzględnia wpływu atmosfery na przebieg światła – nie biegnie ono po linii prostej, lecz ugina się w powietrzu, dzięki czemu rzeczywisty zasięg jest nieco większy – zjawisko to nosi nazwę refrakcji atmosferycznej. W standardowych warunkach światło przebiega po łuku o promieniu prawie 8 razy większym niż krzywizna Ziemi, lecz czasem ulega mocniejszemu ugięciu, dzięki czemu obiekty schowane tuż za horyzontem mogą być widoczne.

Wniosek z tego taki, że najdalsze widoki dotyczą najwyższych obiektów, jakimi na naszej planecie są góry. Rzeczywiście tak jest – rekordowe obserwacje, sięgające ponad 400 km, dotyczą gór widzianych z odległych górskich szczytów. Aktualny rekord z 2016 r., wpisany do Księgi rekordów Guinnessa, to alpejski szczyt Pic Gaspard we Francji widziany z Pic de Finestrelles w hiszpańskich Pirenejach z 443 km. Najdalsze teoretycznie możliwe widoki w wysokich górach Azji i Ameryki Południowej przekraczają dystans 500 km, jednak na chwilę obecną nikt nie udokumentował takiej obserwacji. Listę najdalszych możliwych widoków na świecie (nie jest kompletna) można znaleźć na stronie https://beyondrange.wordpress.com/lines-of-sight/. Najdalsza obserwacja z terenu Polski to obecnie austriackie Alpy widziane ze Śnieżnika w Sudetach z odległości 292 km (więcej na https://dalekieobserwacje.eu/alpy-ze-snieznika-most-wanted/).

Na Lubelszczyźnie gór jednak nie mamy i nawet najwyższe wzniesienia Roztocza nie należą do najbardziej wybitnych. Mimo to można tu znaleźć miejsca, z których widoki należą do najdalszych w Polsce. Jak to możliwe? Otóż południowe krańce Wyżyny Lubelskiej i Roztocza sąsiadują z niżej położoną, bardziej płaską Kotliną Sandomierską. Dzięki temu w promieniu kilkudziesięciu lub nawet więcej kilometrów nie ma wyższych wzniesień mogących zasłaniać widok na szczyty Karpat – Tatr i Bieszczadów (wraz z okolicznymi pasmami Beskidów Wschodnich).